Lesbische vrouwen poseren bij ‘To love and be loved’, het Gay Liberation monument in New York

‘Seksueel burgerschap’ lijkt de belofte in te houden om van louter ‘geduld te worden’ (ook wel tolerantie genoemd) tot ‘er echt bij horen’ (acceptatie), en dit niet enkel in de privésfeer, maar ook in de publieke ruimte. Maar wie erbij wil horen, dient zich ook naar behoren te gedragen.

De geschiedenis van de seksuele ethiek is in belangrijke mate ook een geschiedenis van de bevestiging van heteroseksualiteit, de voortplantingsfunctie van seks, uiteraard binnen het kader van het (hetero) huwelijk, de waarde van het gezin, en de toewijzing van het seksuele buiten het openbare en dus binnen de privésfeer. Het heeft tot de seksuele revolutie van de zestiger jaren geduurd vooraleer hier binnen de academische ethiek kritische vragen over werden gesteld en er modellen werden ontwikkeld die dit problematiseerden.

De neoseksuele revolutie van de 21ste eeuw stelt de ethici voor nieuwe problemen. De traditionele grens tussen het private/publieke karakter van het seksuele komt steeds meer onder druk te staan. Welke maatschappelijke en ethische uitdagingen stelt deze ‘publieficatie’ van het seksuele?

Seksuele ethiek

Recent wordt dit thema meer en meer besproken vanuit een kader van ‘seksueel burgerschap’. Dit begrip lijkt de belofte in te houden om als basis te kunnen dienen voor alledaagse ethische reflectie omtrent seks(ualiteit) in een wereld van verschil. Het slaat bovendien de brug tussen het private en het publieke. Een seksuele ethiek gaat over meer dan over wat mag en niet mag, toegelaten dan wel niet (moreel en legaal) toegelaten is. Het gaat ook over wat hoort en wat niet hoort, en daardoor ook voor wie ‘erbij hoort’ en wie niet. De notie (seksueel) burgerschap is volgens sommigen bij uitstek geschikt om een breder evaluatief en normatief platform te bieden om morele, juridische en politieke consideraties omtrent het seksuele in een samenhangend geheel te bundelen. Gert Hekma noemt het ‘een brug tussen het private en het publieke waarbij de culturele en politieke zijde van seksuele expressie op de voorgrond komt en dat gemobiliseerd wordt voor het promoten van vrije expressie van seksualiteit in een samenleving waarin diverse mensen verantwoordelijkheid kunnen opnemen voor hun seksuele leven’. Maar er is naast een bevrijdende ook een potentieel ‘bewarende’ om niet te zeggen conservatieve ‘payload’ verbonden aan de notie seksueel burgerschap.

Seksualiteit in de publieke ruimte

Seksueel burgerschap gaat over meer dan over louter juridische erkenning en het legaal tolereren van diverse seksuele repertoires. Vandaar de aantrekkingskracht die seksueel burgerschap op velen uitoefent. Seksueel burgerschap betekent dan immers, in het verlengde van sociaal burgerschap, de mogelijkheid om volwaardig en met erkenning van en respect voor de (niet- of anders-heteronormatieve) seksuele geaardheid, identiteit of seksuele repertoires die men belangrijk vindt, het eigen privé- en openbare leven in te richten. De inclusie van seksuele rechten in de notie burgerschap belooft een overgang mogelijk te maken van ‘geduld worden’ tot ‘erbij horen’ en dit ook in het openbaar, ook in de gedeelde publieke ruimte.

In 1998 kondigde Jeffrey Weeks deze nieuwe ‘seksuele burger’ aan. Hij meende dat deze seksuele burger de voorbode was van een ‘nieuwe politiek van intimiteit en alledaags leven’. “Dit is het moment van burgerschap”, stelde hij, waarbij hij verwees naar het sociale activisme gericht op het realiseren van juridische en sociale bescherming van diverse seksualiteit en identiteiten. Maar wie zijn of haar seksuele stem wil laten horen, doet dit door zijn of haar seksualiteit publiek te manifesteren en er het recht voor op te eisen. Deze publieke transgressie is volgens Weeks een noodzakelijk aspect van seksueel burgerschap activisme. Maar hierdoor wordt ook de plaats van het seksuele gedestabiliseerd. Het recht op een (ook) private beleving van dissidente seksualiteit wordt immers opgeëist door het publiek maken en beleven ervan. Dit is volgens Weeks een paradoxale, maar ook noodzakelijke beweging, die de situering van het seksuele op de private/publieke as grondig verandert. Dissidente seksualiteiten dringen door in het publieke leven en worden er een onderdeel van.

Erkenning en sociale in- en exclusie

Voornamelijk feministsiche en LHBT-groeperingen grijpen naar de notie seksueel burgerschap als hefboom tot erkenning van eigenheid en de realisatie van sociale inclusie. Maar de notie ‘burgerschap’ dient bijgesteld te worden vooraleer het deze seksueel-emancipatorische functie kan vervullen. Diane Richardson bijvoorbeeld formuleert een krachtige feministische kritiek op de klassieke invulling van de notie ‘burgerschap’. Volgens haar bestaat er een verband tussen (traditionele invullingen van) burgerschap en de institutionalisering van heteroseksualiteit en mannelijke privileges. In vele landen worden er inderdaad rechten en beschermingen toegekend aan burgers die dissidente seksualiteit beleven. Maar deze leveren volgens Richardson vooralsnog enkel een ‘partieel burgerschap’ op. Het model van burgerschap dat hierbij wordt gehanteerd is, volgens haar immers gebaseerd op een politiek van tolerantie en assimilatie. Lesbische vrouwen en homoseksuele mannen, bijvoorbeeld, worden getolereerd ‘zolang ze binnen de grenzen van het tolereerbare’ blijven. Deze grenzen worden in stand gehouden op basis van de heteroseksuele versie van de publieke/private scheiding. Seksueel burgerschap loopt zo uit op een disciplinering die uitgetekend wordt op basis van heteronormatieve krijtlijnen. Homoseksuelen worden getolereerd in de mate dat ze conformeren aan de heteroseksuele normen wat betreft relatievorming en seksualiteit. Homoseks kan, maar binnen een stabiele relatie, en niet (teveel) in het publiek. De discussie over het homohuwelijk is hiervan een mooi voorbeeld.

Huwelijk

In 1995 argumenteerde Andrew Sullivan in ‘Virtually Normal’ dat de legalisering van het homohuwelijk een belangrijke stap vooruit kon betekenen in de emancipatie van homoseksuelen. Het zou immers de weg effenen voor een inclusie van homoseksuelen in de samenleving. Hij argumenteerde dat door het toekennen van het recht tot huwen homoseksuelen zich zouden inschrijven in een gedeeld civiel, politiek en sociaal-cultureel project. Michael Warner reageerde in zijn ‘The Trouble With normal’ dat dit zou kunnen neerkomen op het pacificeren van het queer- en homo-activisme. Hierdoor zou volgens hem de deur gesloten worden voor verdere strijd inzake de sociale aanvaarding van niet-gedisciplineerde seksuele identiteiten en dissidente seksuele praktijken. De mogelijkheid van inclusie en dus van ‘erbij horen’ – van seksueel burgerschap met andere woorden – komt in vele gevallen met een prijskaartje: dat van de responsabilisering. In de meeste gevallen betekent dit een disciplinering naar het model heteronormativiteit, soms zelfs getransformeerd tot homonormativiteit.

Wat bijvoorbeeld met de ‘cruiser’ die publieke seks heeft, (homoseksuele) BDSMmers, barebackers, de hiv geïnfecteerde, de pornograaf, klanten en providers in de seksindustrie, de prostituant en de prostituee, de biseksueel, de polyamorist, swingers, ‘casual sex’, eventueel zelfs de te jeugdige die seks heeft, enzovoort? En wat met queerseksuele burgers, zij die de grenzen van de identiteitspolitiek problematiseren en/of verleggen en daardoor de basis van inclusieclaims lijkt te ontkennen?

Verantwoord(elijk) seksueel burgerschap

Gayle Rubins ‘hiërarchie’ is nog steeds actueel. In haar ‘Thinking Sex’ uit 1984 bracht ze de belangrijkste gebieden van onzeker- en onenigheid al mooi in kaart.  De notie seksueel burgerschap houdt duidelijk een morele agenda in. Onder deze vlag worden niet enkel de grenzen van wat mag en niet mag uitgetekend, maar ook van wat hoort en behoort, en dus ook van wie erbij hoort en er niet bij hoort. Burgerschap, ook seksueel burgerschap, functioneert als normatieve en evaluatieve maatstaf. Ethici en activisten die een beroep willen doen op het inclusieve en potentieel emancipatorisch effect van seksueel burgerschap houden best rekening met de mogelijk disciplinerende en responsabiliserende werking die ervan uitgaat. Dat is op zich geen probleem. Elke ethiek stelt grenzen en neemt opties op wat kan en niet kan, wat niet mag en zou moeten, wat waardevol en niet-waardevol is, wat (en wie) kwaad is.

Het gaat hier echter niet over vastgeroeste grenzen. Brenda Cossman onderzocht recent hoe fluïde en doordringbaar de grenzen van (h)erkenning en fatsoen kunnen zijn. In een recent televisieprogramma ‘Queer Eye for the Straight Guy’ (foto) wordt bijvoorbeeld de kleding en woning van een duidelijk heteroseksuele man herstijld door een groep duidelijk homoseksuele mannen. Het is de heteroseksueel die hier wordt voorgesteld als diegene die geen aansluiting (meer) vindt met het actuele sociale en culturele leven en het zijn de homoseksuelen die hier op de barricades staan van publieke ‘staging’ en representatie, van stijl en respectabiliteit. Heteroseksualiteit zelf, en misschien dus ook wel heteronormativiteit, wordt hier onder druk van transgressie en aanvaarding getransformeerd. Dit gebeurt dan wel in dit geval binnen het kader van een ondertussen wijd verspreide vorm van consumentisme-homoseksualiteit. Iets wat misschien zelf weer een vorm van disciplinering en pacificatie kan genoemd worden… Uiteindelijk zal het project van seksueel burgerschap als emancipatorische strategie vallen of staan met de mogelijkheid om voldoende inclusief burgerschap te realiseren dat naast de rechten van rechtvaardigheid, erkenning en zelfbestemming ook solidariteit promoot met de ander in het besef en waardering van verschil.

Dit is een (lichtjes ingekorte versie van) het artikel Seksueel burgerschap: publiek erbij horen van Tom Claes. Het verscheen in Agora, Magazine voor sociaalruimtelijke vraagstukken, jaargang 29, nummer 1, 2013
Een aanrader voor wie méér wil lezen dan wat in de salontafelboekskes staat. Je kan dit nummer bestellen via info@agora-magazine.nl

Tom Claes is verbonden aan de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap en is het hoofd van het onderzoekscentrum ‘Center for Value Inquiry’ (CEVI) aan de UGent. In 2010 richtte hij samen met Paul Reynolds het ‘International Network for Sexual Ethics and Politics’ (INSEP) op.

Toen ik op de Algemene Vergadering van çavaria vroeg wat het standpunt is van de koepelorganisatie over hoofddoeken en regenboog-t-shirts bij loketbediendes en andere ambtenaren kreeg ik als antwoord dat men nog niet echt had nagedacht hoe men het begrip ‘neutraliteit’ moest invullen. Dus begon ik erover na te denken. Altijd bereid om een helpende hand uit te steken nietwaar?

Ik las een aantal reacties op de omstreden quote van Bart De Wever nog eens opnieuw. Een van de weinige waar ik echt van opkeek was die van Sven  Pichal, die als radio- en TV-homo naar zijn mening werd gevraagd. Hij ligt er niet wakker van, liet hij weten in Het Nieuwsblad van 4 februari: “Ik heb het gevoel dat Bart De Wever als werkgever spreekt en dat hij met zijn verbod op regenboogshirts de lijn doortrekt van het vorige stadsbestuur. Ik begrijp de commotie niet helemaal: voor mij is dit geen homohaat, maar een storm in een glas water.” Waar maken jullie je druk over? schijnt Sven ons te willen zeggen: “Toen ik aangesloten was bij Enig Verschil had ik daarvan wel een t-shirt. Maar eigenlijk heb ik het alleen gedragen om te schilderen.”

Werkgevers als goede voorbeeld?

Het was inderdaad de vorige coalitie van Patrick Janssens die het hoofddoekenverbod aan de Antwerpse loketten heeft ingevoerd. Zijn partij, de SP.A, is daar intussen al op teruggekomen en wil dat verbod liefst opnieuw afschaffen. In Gent is de kans groot dat het hoofddoekenverbod sneuvelt.  Bovendien is het toch wel heel gevaarlijk om openbare diensten het voorbeeld van de ‘werkgevers‘ voor te houden. Voor hen gaat het maken van winst voor op emancipatie en gelijkheid.  Dat bleek duidelijk toen de Hema een verkoopster ontsloeg omdat ze weigerde haar hoofddoek af te doen bij het werk.  Joyce Van Op den Bosch (foto) uit Genk kreeg de steun van  het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding (CGKR):  “We zijn niet over één nacht ijs gegaan. We hebben verschillende keren met het bedrijf aan tafel gezeten om oplossingen te zoeken, maar dat bleek niet mogelijk te zijn. Daarom hebben we, na overleg met de vakbond en met toelating van het slachtoffer, deze stap gedaan”, zegt Jozef De Witte, directeur van het CGKR.  Mensen die het CGKR kennen zullen je bevestigen dat ze daar niet zo maar naar de rechter stappen. Is het dat soort ‘werkgevers’ dat Sven voor ogen had toen hij zijn commentaar gaf in het Nieuwsblad? De arbeidsrechtbank van Tongeren gaf Joyce gelijk en kende haar een schadevergoeding toe van 9.351 euro. Hema ging niet in beroep. Daarmee heeft Joyce haar job niet terug, maar de rechter maakt wel duidelijk dat een bedrijf dit zomaar niet kan.

Bart De Wever en anderen zwaaien graag met het begrip ‘neutraliteit’ als het over personeel van de openbare diensten gaat. Laten we daarover eens een boompje opzetten.

Twee soorten neutraliteit 

Je kan het begrip neutraliteit op twee manieren invullen. 

Exclusieve neutraliteit: je sluit zoveel mogelijk uit. Het dragen van een uniform zoals bij politie of verpleging is de ultieme vorm.  Deze cultuur was zeer zichtbaar tot einde jaren 1960, ook in het openbare leven.  Iedereen had ongeveer dezelfde haarsnit (naargelang je man of vrouw was), droeg kledij van min of meer dezelfde dominante kleur. Mannen droegen een broek, vrouwen een rok. Het t-shirt had zijn intrede nog niet gedaan, evenmin als de minirok of de jeansbroek. 

Inclusieve, dynamische neutraliteit: je sluit in principe niet uit.  Alles wat bij manier van spreken te zien is in de lokettenzaal mag ook achter het loket. Je integreert de veelkleurigheid en de multiculturaliteit  zoals je die in het straatbeeld ziet in het overheidsbeleid.  Er blijven evidente beperkingen, zoals geen publiciteit op de kleding.  De publieke dienstverlening probeert zoveel mogelijk mensen het gevoel te geven dat ze erbij horen.  De overheid kan hier een voorbeeldfunctie vervullen, zoals bij deze agenten in Canada (rechts op de foto)  en Groot Brittannië.

Lokettendebat  in Antwerpen

Het lokettendebat in Antwerpen ging in beginsel enkel over het dragen van de hoofddoek. Bart De Wever voegde daar in De Standaard van 2 februari 2013 aan toe: “Ik wil ook niet dat iemand met een regenboog-t-shirt achter het loket zit”.  De Wever koos zelf voor het beeld van het t-shirt. Een beeld dat niet echt relevant is. Er is terecht op gewezen dat holebi’s niet staan aan te schuiven om met zo’n kledingstuk aan een loket te gaan zitten. Veel relevanter is het uiterlijk en het gedrag (‘de maniertjes’) die sommige mannen en vrouwen vertonen en dat bij mannen als ‘verwijfd’ geboekstaafd staat. Herinner je de discussie over Falko.  De discussie over gender dus. “Je kan het aan mij niet zien, ik ben niet zo’n tante trien” scandeerden de manifestanten spottend en uitdagend naar de toeschouwers op de eerste ‘homobetoging’ op 5 mei 1979 in Antwerpen.

Dat genderdoorbrekend gedrag wordt door De Wever niet genoemd, maar we mogen aannemen dat hij er impliciet naar verwijst als hij in het interview zegt: “Omdat een homoseksueel via een dergelijke symboliek duidelijk maakt dat hij of zij die obediëntie is toegedaan. En andere mensen herkennen dat.” Hij voegt er niet aan toe dat die mensen daar afwijzend tegenover staan maar hij suggereert het wel. 

De trouwring  van Gwendolyn

Niet alles wat we bij een loketbediende zien is verboden. Het dragen van een trouwring bijvoorbeeld.  In het Nieuwsblad vroeg Gwendolyn Rutten van Open VLD zich af “of haar trouwring nog wel neutraal was.”Een terechte opmerking. Het huwelijk is geen neutrale instelling en vaak omstreden. De meeste gevallen van seksueel misbruik gebeuren in een gezinscontext. Dat kan mensen tegen de borst stuiten. De wet op de schijnhuwelijken is snoeihard. Heel wat mensen werd verboden om te trouwen met een buitenlandse partner omdat men deze  – al dan niet terecht – van bedrieglijke drijfveren verdacht. De helft Belgische kinderen wordt geboren buiten het huwelijk. Een aantal mensen zal zich dus storen aan het uiterlijke kenteken bij uitstek van het huwelijk. Dat is echter niet de zorg van De Wever of van andere voorstanders van een hoofddoek- of t-shirtverbod.

Hier zien we dat het verbod zich beperkt tot een aantal (vestimentaire of andere) uitingen en dat die uitingen (voorlopig?) van minderheden komen: moslims, transgenders en homoseksuelen.  Wie er voor kiest om uiterlijke kenmerken zichtbaar te maken in het kader van een functie als loketbediende staat onder druk.  “Een klant bij de stad Antwerpen heeft er geen boodschap aan te weten dat de loketbeambte een homoseksuele islamiet is die voor Vlaams Belang stemt” zegt De Wever nog. Hij gaat hier duidelijk in overdrive en stapelt een aantal kenmerken op elkaar. De vraag die bij de lezer opkomt zou kunnen zijn: als de klant er geen boodschap aan heeft, waarom moeten die kenmerken dan verborgen blijven?  En waarom zit de trouwring niet in het lijstje dat De Wever opsomt?

Als ambtenaren niet mogen discrimineren, waarom worden ze dan zelf gediscrimineerd?

Opvallend is ook dat voorstanders van een hoofddoekenverbod aan het loket nooit spreken over discriminerend gedrag waaraan de loketbediende zich eventueel zou kunnen schuldig maken.  Nochtans zijn in de  steden zowel moslims als holebi’s en transgenders duidelijk zichtbaar in het publieke leven. We weten ook dat bij de bevolking fenomenen als  racisme, homo/transfobie en seksisme aanwezig zijn.  Loketbedienden zijn blijkbaar voorbeeldig in het naleven van de neutraliteit want er zijn hierover geen klachten bekend. Dat is op zich een hele geruststelling en maakt de vraag waarom de loketbedienden zelf aan discriminerende beperkingen onderworpen worden nog relevanter. 

Laten we het regenboog-t-shirt even buiten beschouwing en concentreren we ons op de groepen die mogelijks herkenbaar aan een loket kunnen zitten: de moslim(a), de transgender en de holebi.  

De hoofddoek en het slappe handje 

Sommige moslima’s willen graag mét hoofddoek aan het loket zitten, van sommige homo’s en lesbiennes kan je vanop tien meter van het loket zien dat ze tot deze ‘obediëntie’ behoren.  We weten dat tegenover beide groepen weerstand bestaat. Zowel de hoofddoek als het ‘afwijkend‘ gedrag van sommige mannen en vrouwen wordt veronderstelt negatieve gevoelens op te roepen bij het publiek.  Ik laat in het midden hoe relevant die negatieve gevoelens zijn. Ze zijn er gewoon. 

Holebi’s en transgenders samen met de hoofddoek terug in de kast?

Je hebt van die slimme mensen die volgende opmerking maken: “Een hoofddoek dragen, daar kies je voor. Holebi zijn, daar kies je duidelijk niet voor. Je kan beide groepen dus niet zo maar over één kam scheren.”    Kunnen we iets doen met die opmerking? Om te beginnen is het even pijnlijk gediscrimineerd te worden omwille van iets waar je zelf voor kiest.  Je zou kunnen zeggen dat als je er voor kiest om als holebi ‘op te vallen’ je daar ook niet mag worden op aangesproken. Discriminatie omwille van het uiten van je seksuele voorkeur of gender kan niet. Maar dat wisten we eigenlijk al lang. En als je er willens nillens toch voor kiest om aan het loket  een hoofddoek te dragen als moslima? Mag je daar dan wel op worden aangesproken? Volgens sommigen wel. Je kan er immers voor kiezen om je hoofddoek thuis in de kast  te laten. Je kan niemand een job als loketbediende ontzeggen als hij/zij kenmerken van de homoseksuele obediëntie vertoont. Maar kan je dat wèl als je de vrije keuze hebt, zoals bij het dragen van een hoofddoek? 

Neutraliteit = heteronormativiteit? 

Hier komen we op een belangrijk punt: de fundamentele gelijkheid van mensen.  Iedereen die de democratie ter harte neemt zal – hoe atheïstisch hij/zij ook moge zijn – het recht op vrije godsdienstbeleving en het uiten daarvan verdedigen.  Op dat niveau is er geen enkel verschil met het recht om je seksuele geaardheid te uiten binnen eenzelfde context.  Voor je het weet krijg je ook als homo immers de ‘goede raad’ om wat minder op te vallen, enkel in het weekend make-up te gebruiken en bepaalde bloesjes in de kast te laten.  Mannen horen zich toch ook neutraal (lees: mannelijk) te gedragen? Dat is toch niet zo moeilijk?  Lesbiennes kunnen toch even gemakkelijk een rok en bloes aandoen in plaats van die eeuwige tuinbroek? We weten toch hoe er elk jaar opnieuw gereageerd wordt op dat (nog veel uitgesprokener) extravagante gedrag op de pride?  Is dat echt zoveel gevraagd om zich wat in te houden om zo beter geaccepteerd te worden? Zo wordt het vasthouden aan neutraliteit heel snel het opleggen van heteronormativiteit. Het mechanisme is in wezen hetzelfde als bij het hoofddoekenverbod.  Niet enkel de hoofddoek moet in de kast blijven, ook alle uitingen van gender en homo- identiteit. Wie voor een exclusieve vorm van neutraliteit pleit moet immers consequent zijn. 

Overheid moet goede voorbeeld geven

We begeven ons op een zéér hellend vlak, dat is duidelijk.  Een kwalijk neveneffect van deze politiek is dat de drempel om zich agressief te gedragen tegen holebi’s en transgenders verlaagd wordt. De overheid geeft immers het slechte voorbeeld in het afwijzen ervan. Als de overheid uitdrukkelijk zegt dat openlijke holebi’s en moslima’s niet mogen achter het loket  geeft ze daarbij het signaal dat daar iets fout mee is, in tegenstelling met het dragen van een trouwring.  Voor minder stabiele personen een aanmoediging om op plaatsen waar holebi’s, transgenders en moslims  wel zichtbaar zijn die afwijzing op een agressieve manier te uiten. We leven immers in een maatschappij waar geweld een realiteit is: homo- en transfoob geweld door het publiek, islamofoob geweld door de politiediensten. Lees maar eens wat Nordine Saidi overkwam.

De ‘bevrijde’ homo en de ‘onderdrukte’ moslima 

Sommigen zien een ander onderscheid in het debat tussen hoofddoeken van moslima’s en het genderoverschrijdend gedrag van holebi’s en transgenders. Voor holebi’s en transgenders wordt het uiten van de levensstijl als een vorm van bevrijding gezien.  Moslima’s daarentegen worden onderdrukt. Zichtbaar afwijkend gendergedrag zou een teken van bevrijding zijn, zichtbaar ‘moslimgedrag’ zou een teken van onderdrukking zijn.  “De hoofddoek is immers het symbool bij uitstek van de minderwaardige positie van de vrouw binnen de islam. Het Vlaams Belang dient een voorstel in om hoofddoek te verbieden in Antwerpse gemeenteraad en districtsraden” schreef Anke Vandermeersch (foto).  Ook professor Etienne  Vermeersch – die niet verdacht kan worden van VB-sympathie – blijft daarop hameren.  Hij wordt daarin tegengesproken door moslima’s en het is een debat waarvan het einde nog niet in zicht is.   

Respect voor verschillende visies

Eén van die moslima’s is Nadia Fadil. In een interview met De Morgen zegt ze: “Betekent progressief zijn dat je wil dat iedereen hetzelfde progressieve gedachtegoed gaat overnemen? Een soort progressief imperialisme? Een bepaalde westerse elite is er blijkbaar nog altijd van overtuigd dat we naar een soort eindpunt in de geschiedenis gaan. Dat er een universele manier bestaat om mens te zijn, en dat het maar een kwestie van tijd is voor iedereen die hogere vorm van ontwikkeling zal bereiken. Ik denk dat dat niet zo is. Ik denk dat er zeer uiteenlopende visies bestaan over wat emancipatie is. En dat Vlaanderen, en bij uitbreiding heel Europa, dat pluralisme maar beter kan omarmen.”  Vanuit de LHBT-beweging kunnen we enkel bevestigen dat er uiteenlopende opvattingen zijn over emancipatie van holebi’s en transgenders.  Denk maar aan hoe moslims die holebi zijn met hun geaardheid omgaan. 

Drie redenen om een hoofddoek te dragen 

In een reactie van de Vooruitgroep op Etienne Vermeersch wordt een onderzoek geciteerd naar de betekenis die moslima’s geven aan het dragen van de hoofddoek. 

In 1994 deden de sociologen Françoise Gaspard en Fahad Khosrokhavar onderzoek naar de betekenis die moslima’s geven aan het dragen van de hoofddoek. Hun onderzoeksinteresse was gewekt door de toenemende aanwezigheid van de hoofddoek op Franse scholen, en specifiek door drie moslimmeisjes die werden geschorst van een school in Creil in Noord Frankrijk in september 1989. De onrust van hogerhand over de vereenzelfbaarheid met republikeinse waarden kreeg een startschot. Zelfs koning Hassan van Marokko zou interveniëren. Dit zou leiden tot het boek “Le Foulard et la République” in 1995.  De onderzoekers kwamen tot de conclusie dat de hoofddoekdraagsters onder te verdelen zijn in drie groepen die verschillende redenen hebben om de hoofddoek te dragen. Belangrijk is dat geen van de groepen beantwoordt aan het beeld van de hulpeloze moslima die gedwongen wordt door de gemeenschap en door ouders die vastklitten aan hun geloof en tradities, noch aan een essentiële karakteristiek van moslims die hen weerhouden om aan deze samenleving te participeren. 

De eerste groep die de onderzoekers aantreffen, zijn vrouwen uit volgmigratie van de jaren ’60. De hoofddoek staat voor hen voor een religieus maar ook ‘etnisch’ symbool die hun identiteit markeert. Deze zijn een kleine minderheid.  
De tweede groep is een groep die druk ervaart vanuit de gemeenschap of familie, en de hoofddoek gebruikt als negotiatiemiddel om studies verder te zetten of werk te vinden. Eens hun studies zijn afgelopen, geven velen van hen aan de hoofddoek niet langer te zullen dragen. De groep werd ‘de lakse dragers’ genoemd. 
De derde groep kiest ervoor de hoofddoek te dragen als identiteitsmarker, los van het feit of hun moeder de hoofddoek draagt of er zelfs negatief tegenover staat. Het gaat vooral om adolescenten die goed opgeleid zijn en contact hebben met moslimorganisaties. De doelstelling is een erkenning van hun identiteit in de maatschappij en publieke sfeer, wat het dragen van de hoofddoek ‘een politiek statement’ maakt. Het gaat dus niet om onderwerping, zoals de exegetische lezing klinkt, maar als een middel om de maatschappelijke onderdrukking en ontkenning tegen te gaan. De hoofddoek geeft hen de legitimiteit die hen moreel wordt ontkend in de maatschappij en zelfs in hun eigen gemeenschap. Ze zien zichzelf als deel van de Franse politieke gemeenschap met een dubbelidentiteit van ‘moslim-Frans’.   

Schending van de neutraliteit door weigerambtenaren 

Zijn alle ambtenaren zo stipt en neutraal in hun handelen? Op 15 januari 2013 steunde Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) het ontslag van de Engelse weigerambtenaar Lillian Ladele (foto). Zij was in 2007 door de Londense deelgemeente Islington ontslagen omdat zij als christen weigerde om homoseksuele relaties te registreren.   Daarna is ze in Groot-Brittannië aanvankelijk door de rechter in het gelijk gesteld, maar in hoger beroep haalde ze alsnog bakzeil.  Voor zover bekend droeg deze dame geen uiterlijke kenmerken van haar religie. COC Nederland greep de uitspraak aan om in Nederland definitief  een einde te maken aan het fenomeen weigerambtenaar.  
 
Dit is van een heel andere orde dan het dragen van een hoofddoek. Hier doet een ambtenaar gewoon haar job niet. Dat zou overeenkomen met een (denkbeeldige) situatie van een moslima die weigert een homo aan het loket te helpen omwille van zijn seksuele geaardheid.  Dergelijke schendingen van de neutraliteit zijn ons in België niet bekend en dat is maar goed ook.  Een ambtenaar die van plan is om – wegens racistische, seksistische of homofobe redenen – te weigeren iemand te bedienen hoeft daarbij trouwens geen uiterlijke kenmerken zoals een hoofddoek of een regenboog-t-shirt te dragen.  Neutraliteit kan op elk moment door eender wie geschonden worden, welke outfit hij/zij op dat moment ook draagt.  Het idee opperen dat mensen niet in staat of bereid zijn om neutraal te handelen als ze een hoofddoek dragen is de wereld op zijn kop zetten. Een homofobe moslima hoeft geen hoofddoek op haar hoofd om als ambtenaar iemand slecht te helpen aan het loket.  Een sympathisant van het Vlaams Belang heeft evenmin een speldje van zijn partij op zijn jas nodig om zich racistisch te gedragen tegenover een Marokkaan die een inlichting komt vragen. 

Su-per-di-ver-si-teit 

Een nieuwe samenleving vraagt om nieuwe samenlevingsvormen en –regels. Superdiversiteit beschrijft als concept die nieuwe migratie die zich vanaf de jaren 90 in ongeveer alle Europese steden voltrokken heeft en de samenstelling van alle landen grondig veranderd heeft. Die superdiversiteit kleurt niet alleen de grootsteden, ze kleurt België. Op het Belgisch grondgebied leven in totaal mensen uit 194 verschillende landen. België is dus niet te verwarren met een homogene natie, waar ook enkele migranten aanwezig zijn. Terwijl in de media gefocust werd op die ‘oude migratie’ en de nood tot (her)homogenisering om de natie te redden, onderging onze samenleving diepgaande en structurele veranderingen. Superdiversiteit is in België de norm geworden. Van homogeniteit is al lang geen sprake meer. Ook de grotere zichtbaarheid van holebi’s en transgenders draagt bij tot die superdiversiteit.  Als we willen dat het doorbreken van de heteronormativiteit geen dode letter blijft zal men deze zichtbaar moeten maken.  De overheid heeft hier een voorbeeldfunctie te vervullen. 

De LHBT-beweging heeft er alle belang bij om voor de inclusieve neutraliteit te kiezen. België is een smeltkroes. Dat zie je op straat en dat zie je ook op de jaarlijkse pride.  Een onderscheid maken tussen wat mensen mogen dragen in de lokettenzaal (als klant) en achter het loket (als ambtenaar) staat haaks op dit nieuwe maatschappijbeeld. Nostalgie naar de jaren ’50 mag niet de norm zijn. 

Cet article en Français

Het huwelijk is open in Frankrijk. Niet zonder slag of stoot. Alice Vande Voorde van COMAC, de jongerenorganisatie van de PVDA organiseerde mee de solidariteit vanuit België en doet drie belangrijke vaststellingen.

Vijf maanden en zeventien dagen. Zo lang heeft het  verhitte debat over het wetsontwerp geduurd waarmee het huwelijk en de adoptie voor personen van hetzelfde geslacht (‘Mariage pour Tous’) werd geregeld in Frankrijk. De nationale assemblee stemde de wet op 23 april 2013. De eerste huwelijken kunnen voltrokken worden vanaf deze zomer.

Deze eerste helft van 2013 werden ook stappen gezet rond LHBT-rechten in Uruguay, Nieuw Zeeland en Engeland. Enkel in Frankrijk ging dat gepaard met zoveel haat en polemieken.

Ik wil samen met U drie zaken vaststellen bij dit werkelijk episch gebeuren.

Om te beginnen stellen we een radicalisering vast bij de rechtse en centrumpartijen in Frankrijk.  We zagen dat in de politieke debatten maar ook in de acties die door de oppositie in haar geheel werden gevoerd. Een coalitie die bestond uit  l’Union pour un Mouvement Populaire (UMP), l’Union des Démocrates et Indépendants (UDI), het ‘Bloc Identitaire’, het Front National (FN), de Civitas-beweging en ook de Groupe Union Défense (GUD). Vooral de liberale UMP liet zich opmerken door haar homofobe tussenkomsten in de Nationale Assemblee en in de Senaat. Christine Boudin, voorzitster van de christen-democraten, bevestigde dat ze nieuwe kiezers had gevonden onder de leden van de GUD…

Verder kon je een gebrek aan efficiëntie, inzicht en programmavastheid vaststellen bij de linkse partijen die aan de macht zijn.  Men mag zich terecht afvragen wie er belang bij had dit debat zo lang te rekken. Er bestond immers geen twijfel over dat de volledige (overwegend linkse) regering deze wet wou doorvoeren.  Het getalm en het geschipper tussen steun aan het project en het in vraag stellen ervan was prominent aanwezig.  Was dit de bedoeling, zodat men het gebrek aan resultaten in andere dossiers en het gebrek aan ruggegraat van de regering kon verbergen?

Tenslotte, en vooral hebben de gebeurtenissen rond ‘Le mariage pour tous’  een regelrechte ‘bevrijding van de homofobe haatpraat’ mogelijk gemaakt. Een pervers effect dat zich manifesteerde in een golf van hatelijke en gewelddadige acties (foto: twee slachtoffers in Parijs) die breed werden uitgesmeerd door de media. Het is triest om vast te stellen dat deze ‘coming out‘ van de homofobie zeer slecht werd verteerd door heel wat mensen, homo’s en anderen. Organisaties zoals SOS Homophobie en Le Réfuge die telefonisch hulp bieden aan slachtoffers van homofobie stelden een spectaculaire verhoging van het aantal oproepen vast. Voor heel wat mensen is het zeer zwaar om te verwerken als homoseksualiteit wordt voorgesteld als een gruwel of een ziekte of de bewering dat kinderen van homokoppels vanzelfsprekend verkracht worden door hun ouders. Op Twitter verschenen tweets met hastags als #SiMonFilsestgay, #UnGayMort, #IlFautTuerLesHomosexuels en  #MoiJeSouhaiteLaMortDeTousLesHomosexuelsCar.

Discriminatie neemt toe

Beseffen de aanstokers hiervan dat homofobie nog elk jaar doden veroorzaakt? Het is niet slecht eraan te herinneren dat naast verschillende uitingen van homofobe agressie in Franse steden er in de loop van 2012 in België twee dodelijke slachtoffers vielen door homofoob geweld en  er een groepsverkrachting was in Virton.

In tijden van crisis is het voor de politici gemakkelijker het volk te verdelen dan werk te maken van de echte oorzaken: de moeilijke sociale en economische situatie. Zo maakt men communautaire, nationalistische, regionalistische en extreem-rechtse stromingen sterker.  Allerlei vormen van discriminatie nemen toe. De PVDA en haar jongerenorganisatie COMAC verwerpen deze discriminatie en ondersteunen de democratische rechten voor iedereen.

Daarom vinden wij dat het vandaag belangrijk is om ons tenvolle in te zetten tegen homofobie en voor de rechten van LGBTQI. COMAC en de PVDA zullen deelnemen aan de Belgische Pride op zaterdag 18 mei. Laten we niet vergeten dat dit feestelijke evenement oorspronkelijk begon als een manifestatie met een eisenplatform.
Bron: COMAC

Het eisenplatform van de pride is er nog steeds. Je kan het hier raadplegen.
Wil je mee opstappen met de PVDA/COMAC meld je dan hier aan. Je hoeft echt geen lid zijn om dat te doen.

Lees hier de reactie van çavaria na het congres.

Sedert de ‘officiële’ start van het debat over homo- en transfobe agressie  in juni 2011 (een facebooknotitie over het geweld tegen Bart in Brussel)  is er al veel over gediscussieerd. Na de moord op Ihsane Jarfi (22 april 2012, bijna een jaar na de eerste commotie) werden vertegenwoordig(st)ers van de LHBT-beweging ontvangen door de regering. Het mag cynisch klinken maar de moordenaars hadden geen betere datum kunnen prikken: Di Rupo kon het zich niet permitteren om op de pride van 12 mei 2012  te flaneren zonder tenminste een aantal beloftes te doen. De jaarlijkse pride blijft dus hét drukkingsmiddel bij uitstek. Ook op Vlaams niveau werden initiatieven aangekondigd. Lokale centra en actiegroepen hielden de zaak warm door te reageren op nieuwe incidenten (Brussel, Aalst, Gent…)

Het plan

Op 31 januari 2013 pakte de regering uit met het plan Milquet. Er staat heel wat in en het is nu zien wat er van gaat komen. Intussen werd het tweede deel van het plan aangekondigd. Dat zou bekend gemaakt worden op 17 mei, op de vooravond van de pride. De volledige tekst van deel 1 vind je hier.

Het congres

De LHBT-beweging werd totnogtoe weinig betrokken bij het debat. Enkel de top van de beweging werkte mee aan het opstellen van een federaal actieplan (het plan Miquet). Honderden mensen ventileerden hun onrust en hun bezorgdheid via facebook en andere kanalen maar kwamen er niet toe om er op een georganiseerde manier mee bezig te zijn. Die kans krijgen ze nu. Koepelorganisatie çavaria nam het initiatiet tot een congres over homo- en transfobe agressie dat zal plaatshebben op zaterdag 29 juni te Brussel.

Çavaria roept organisaties en (ervarings)deskundigen nu op om voorstellen in te dienen voor werkwinkels: “De voorkeur gaat uit naar werkwinkels die handelen over onveiligheidsgevoelens en weerbaarheid, over pestgedrag, zowel op school als op het werk, over de rol van traditionele en sociale media en over de verbanden met andere vormen van uitsluiting en geweld zoals seksisme en racisme. We vragen ook om aandacht te hebben voor de Brusselse realiteit.”

Homofobe en transfobe agressie wordt met een hele rij fenomenen in verband gebracht: onderwijs, tewerkstelling, homofobie, machogedrag, sociaal-economische achterstelling, racisme, religie… Dat vraagt om een grondig en breed debat.  Vergeten we ook niet de uitgesproken racistische reacties die in de beweging geuit worden. Uiteraard moet het federale beleid ook aan bod komen. De inhoud ervan kan voorlopig worden geëvalueerd. De dag het congres zal ook het tweede deel van het plan Milquet reeds bekend zijn.

21 Boeiende (ervarings)deskundigen

Çavaria doet een oproep tot het aanleveren van voorstellen voor workshops. Hieronder vind je mijn suggesties. Ik heb ze gerangschikt volgens thema: solidariteit, werkvloer, jongeren, onderzoek en geweld. Jij kan mee de samenstelling en de inhoud van het congres bepalen. Vind je dat één of meerdere van deze mensen op het congres aan bod moeten komen? Laat het dan weten aan çavaria via deze link.

SOLIDARITEIT

Omar Nahas is socioloog en studeerde talen en culturen van het Midden-Oosten. Hij publiceerde over homoseksualiteit in de moslimwereld. Marcia Poelman, coördinator van de werkgroep interculturaliseren van Het Roze Huis vindt zijn werk zeer nuttig, zo zegt ze in Zizo: “Omar Nahas heeft een aantal boeken geschreven over homoskesualiteit in de Islam. Moslima’s komen die boeken ontlenen bij Het Roze Huis, omdat ze willen weten hoe ze naastenliefde in de praktijk kunnen brengen hé! Omar is ook naar Het Roze Huis gekomen met een delegatie moskeegidsen. We hebben twee uur een goed gesprek gehad. Ze gaan naar huis met de blijvende gedachte dat homoseksualiteit een probleem vormt binnen de Islam, maar ze gaven ons allemaal vriendelijk een hand. Een van hen was van Servische afkomst. hij komt dus uit een oorlogscontext. We hebben gesproken over de vervolging van holebi’s en transgenders tijdens de Tweede Wereldoorlog. Die kerel was daar echt van ontdaan, hij weet wat oorlog is. Er was één en al empathie. Ik spreek dan als lid van de homobeweging, niet als academicus. Ik ben op zoek naar zoveel mogelijk organisaties en individuen waarmee we kunnen samenwerken om vooruitgang te boeken. En die zijn er.”
Wil je met Omar Nahas en Marcia Poelman verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Björn Pius is activist in Outrage! Zijn organisatie werd opgericht naar aanleiding van de homofobe en transfobe agressie in Brussel.  De voorbije twee jaar ontpopte hij zich tot een van de deskundigen terzake. Björn weet ook hoe belangrijk solidariteit is. Hij organiseerde mee solidariteitsacties met de strijd tegen de homofobe wetgeving in Rusland en voor de openstelling van het huwelijk in Frankrijk.
Wil je met Björn Pius verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Zohra Othman is  sedert 1 januari schepen van jeugdzaken in het districtsbestuur van Borgerhout.  Dat is geen geringe opgave: één op de vijf kinderen leeft er onder de armoedegrens.  In het bestuursakkoord staat: “Alle inwoners van Borgerhout hebben recht op gelijke kansen ongeacht geslacht, afkomst, leeftijd, handicap, seksuele voorkeur, socio-economische situatie… Het district wil gelijke kansen voor iedereen waarborgen en een beleid voeren dat rekening houdt met specifieke noden van mannen en vrouwen, senioren en jongeren, holebi’s, transgenders, personen met een handicap, inwoners van diverse afkomst, religie en cultuur …” Zohra Othman heeft als schepen een heel ander beeld gekregen van de jongeren dan in de media wordt opgehangen: “Deze jongeren weten heel goed welke de problemen zijn en zoeken ook op een positieve manier naar oplossingen.”
Wil je met Zohra Othman verder praten op het congres? Klik dan hier en laat het weten.

Ali Salmi is onafhankelijke politicus en ex-schepen gelijke kansen in Mechelen. Hij won in 2011 de homofolieprijs voor initiatieven rond discriminatie van holebi’s en transgenders. Tijdens de vorige legislatuur voerde hij een beleid waarin hij nadrukkelijk holebi’s en transgenders zoveel mogelijk betrok. Een van de hoogtepunten was de actie op de grote markt waar de twee voetbalploegen in roze outfit voor een originele happening zorgden.
Wil je met Ali Salmi verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Naima Charkaoui is woordvoerster van het Minderhedenforum. Zij sprak zich meerdere malen uit tegen homofoob geweld en vindt dat de LHBT-beweging in de allochtonengemeenschap bondgenoten zijn. Ze deed een opmerkelijke tussenkomt tijdens het fluitconcert tegen homofoob geweld op de Antwerpse grote markt in 2011.
Wil je met Naima Charkaoui verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

WERKVLOER

Pascal De Bel is secretaris van BBTK-Antwerpen (de socialistische bediendenvakbond)  en begaan met de bespreekbaarheid van holebiseksualiteit en transgenders op de werkvloer. In de vakbond komen alle opinies, culturen en levensstijlen samen en hij maakt er een erezaak van om holebi’s en transgenders daarin een plaats te geven. Hij gaat daarvoor inspiratie opdoen bij de collega’s in Groot Brittanië. De BBTK organiseerde onlangs ook een vormingsdag over aids.
Wil je met Pascal De Bel verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

JONGEREN

Hassan Bensalah werkt voor Jeugdhuis Vision in Schaarbeek. De jongeren maakten er zelf een film over discriminatie. De film zorgde voor genamimeerde discussies. Hassan over dit project:  “Bij dit soort projecten is de afgelegde weg belangrijker dan het eindresultaat. In de loop van het productieproces kwam het tot botsingen, jongeren verlieten de groep en sommigen stapten zelfs op uit het jeugdhuis.  Sommige acteurs verloren hun zelfvertrouwen en anderen kropen misschien wel te diep in hun rol. Praten over homoseksualiteit veroorzaakte onbegrip. Maar onze doelstelling is duidelijk: we willen de jongeren burgerzin bijbrengen en hun kritische geest aanscherpen. We hebben deze deur kunnen openen.”
Wil je met Hassan Bensalah verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Thibaut Delsemme van GrIS, de Groupe d’Intervention Scolaire, een project gericht op Franstalige scholen in Brussel en W
allonië. Bedoeling is homo- en biseksualiteit uit het verdomhoekje te halen en tegen homofobie te strijden. GrIS liet zich inspireren door een gelijknamige organisatie in Quebeq. Ze praten in scholen over hun eigen ervaringen als homo, lesbienne of bi.
Wil je met Thibaut Delsemme van GrIS verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Het concept van de De GSA Gay Straight Alliance)  is uniek: scholieren zetten zelf – met de hulp van de school – initiatieven op. Zoals de naam het zegt is het de bedoelling om een samenwerkingsverband te vormen met iedereen (homo, lesbisch, bi, trans, hetero) die iets aan de bespreekbaarheid van seksuele minderheden wil doen.  De GSA ontstond in de VS en heeft momenteel een zeer bloeiende werking in Nederland.
Wil je met iemand van de GSA verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Peter Droeshout is directeur van de Basisschool Sint-Martinus in Molenbeek. Hij organiseerde een project over seksuele geaardheid en genderidentiteit in zijn school en won daarmee de Çavaria Campaign Award 2012. Een modelproject om homoseksualiteit in scholen bespreekbaar te maken.
Wil je met Peter Droeshout verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

ONDERZOEK

Luk Groffy woont in Borgerhout en is sociaal werker. Hij kent als geen ander de polsslag van het grootste district van Antwerpen.  Zijn kinderen gaan naar een ‘zwarte‘ concentratieschool in Borgerhout en hij zit samen met hun ouders in het oudercomité. Hij werkt als coördinator inburgering op het Kruispunt Migratie/integratie. Verder is hij bezig met armoede, uitsluiting, discriminatie, Latijns-Amerika en de inheemse volken daar.
Wil je met Luk Groffy verder praten op het congres? Klik dan hier en laat het weten.

Sophie Withaeckx is  medewerkster Rhea (Centrum Gender & Diversiteit VUB). Ze heeft een duidelijke visie op seksisme:  “Vanuit dit opzicht is het seksisme van mannen die zich op de laagste trede van de maatschappelijke ladder bevinden en dat zich uit in fluiten en beledigen, weliswaar irriterend en vernederend, het is tegelijkertijd ook het seksisme van machtelozen: hoe onwenselijk ook, de gevolgen voor de slachtoffers blijven nog redelijk binnen de perken. Anders ligt het bij het seksisme van mannen met macht, en dat zijn vooralsnog eerder witte mannen uit de middenklasse, mannen die beschikken over geld, invloed, en een sociaal netwerk dat hen de hand boven het hoofd houdt. Uit hoofde van hun positie slagen dergelijke mannen erin om ongestoord en jarenlang vrouwelijke werknemers te misbruiken en vernederen, vrouwen wiens klachten kunnen leiden tot hun materiële en sociale degradatie en die er bijgevolg liever het zwijgen toe doen.”
Wil je met Sophie Withaeckx verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Thierry Limpens is onderzoeker aan de KU Leuven en leerkracht in Brussel. Hij geeft les aan jongeren die het meest vatbaar zijn voor het plegen van homo/transfoob geweld. Hij is vakbondsafgevaardigde, lid van het Brussels Uitvoerend Bestuur en plaatsvervangend in het nationaal Uitvoerend Bestuur van  ACOD-Onderwijs.
Wil je met Thierry Limpens verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Alexis Dewaele is sociaal psycholoog. Zijn standpunt is dat De negatieve houding ten opzichte van homo’s nog altijd wijdverspreid is en zich niet beperkt tot allochtonen.  “Door de toegenomen aandacht voor zaken als racisme, seksisme en homofobie zijn mensen zich er van bewust dat dit eigenlijk niet kan”, zegt Dewaele. “Zeker hoogopgeleiden weten heel goed dat homofobie onaanvaardbaar is. De negatieve houding ten opzichte van homo’s is nog altijd wijdverspreid. Het gebeurt alleen veel subtieler. (…) Bij mannen, jongeren, mensen die zeer religieus zijn, laagopgeleiden en kansarmen leeft dit sterker. Bij sommigen komen al die factoren bij elkaar, met als gevolg de perverse uitlatingen die we in de reportage hebben gezien. Maar laten we niet vergeten dat homonegativiteit er bij iedereen inzit, niet alleen bij moslims.”
Wil je met Alexis Dewaele verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Sarah Bracke is sociologe. Ze onderzocht ondermeer het effect van politieke stromingen op het denken in de holebi- en transgenderwereld. Ze kwam tot de vaststelling dat daar een fenomeen opduikt dat ze ‘homonationalisme’ noemt. Ze legt ook het verband uit tussen&nbs
p; Islamofobie, seksime en homofobie. In een interview zegt ze: “Vrouwenrechten en holebi-emancipatie worden gesitueerd aan één kant van de breuklijn, namelijk aan de kant van ‘het verlichte Westen’, waar de emancipatiestrijd van vrouwen en holebi’s al zou gestreden zijn. Aan de andere kant heb je dan de Arabische en islamitische wereld, en bij uitbreiding ook de migrantengemeenschappen die in België leven. Die worden gezien als ‘achterop lopend’ op die emancipatiestrijd. Vrouwen- en holebirechten worden tot deel gemaakt van een oorlogsverhaal en gebruikt om aan regio’s zoals het Midden-Oosten, en aan etnische minderheden hier, zaken op te leggen.”
Wil je met Sarah Bracke verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Wim Peumans is is antropoloog en dé expert in alles wat met homoseksualiteit en asiel te maken heeft.  Hij publiceerde hierover het boek Seks en stigma over grenzen heen – homoseksuele en lesbische migranten in Vlaanderen en Brussel naast tal van andere artikels en en bijdragen. Hij is bezig met een doctoraatsonderzoek naar holebi’s met een moslimachtergrond.  Hij kan je zeker bekoren met zijn kennis over de beleving van homoseksualiteit bij etnische minderheden.
Wil je met Wim Peumans verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

GELOOF

Wielie Elhorst is predikant en  auteur van de verklaring tegen homofoob geweld die in Nederland door een groot aantal kerken is ondertekend. Daarin staat ondermeer: “We denken niet in alle opzichten gelijk over homoseksualiteit, maar we zijn één in het geloof dat de mens geschapen is naar het beeld van God en kostbaar is in zijn ogen. Daarom moeten mensen waardig met elkaar omgaan – respectvol, vreedzaam en liefdevol – en is geweld tegen homoseksuelen, in welke vorm dan ook, uit den boze.Van elke schending van mensenrechten zeggen we nu: dat deugt niet.” Een na te volgen voorbeeld in België?
Wil je met Wielie Elhorst verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Hassan Jarfi is de vader van Ihsane Jarfi, de jonge homo die in april 2012 werd vermoord. In een panoramareportage zegt hij: “Het waren drie Belgen en een Turk. Niet echt iets om trots op te zijn voor Turkijke of België. Maar schoften vind je overal. Ik heb heel veel Turkse vrienden. Die doen zoiets niet. Ik heb ook veel Belgische vrienden. Die zijn niet zo.”  Ihsane Jarfi kreeg een begrafenisplechtigheid zoals iedere andere moslim.
Wil je met Hassan Jarfi  verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Brahim Laytouss is imam, islamleraar en docent Islamitische wetenschappen. Hij sprak zich uit tegen homofoob geweld en vergeleek het met racisme. Hij is de eerste imam in België die zich duidelijk uitspreekt tegen homofobie. Hij vindt dat imams niet langer mogen zwijgen. “De opinie van de islam over homoseksualiteit is bekend”, vervolgt Laytouss. “Een relatie tussen man en vrouw is de ideale situatie. Maar het gaat hier niet om de opinie van de islam, het gaat om de manier over hoe wij daarmee omgaan. We leven in een maatschappij waarin homoseksualiteit aanvaard is. Dus moet die enge visie op homoseksualiteit als iets dat ‘verboden’ is, verdwijnen.”
Wil je met Brahim Laytouss verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

Aloys Jousten is bisschop van Luik. Hij sprak zich uit tegen homofoob geweld in zijn stad:  “De afgelopen weken is de Luikse agglomeratie het toneel geworden van dodelijk geweld.  Homofobie was één van de beweegredenen van dat geweld.  Homofobie is als dusdanig al laakbaar, nog minder duldbaar is dat ze leidt tot dergelijke daden” De mededeling verscheen ook op Kerknet, de officiële website van de katholieke kerk.
Wil je met Aloys Jousten verder praten op het congres? Klik hier en laat het weten.

In amper tien jaar tijd steeg het aantal hulpvragen van transgenders bij het UZ Gent van nauwelijks twintig volwassen patiënten per jaar in de jaren negentig tot boven de honderd het voorbije jaar. Dat hiermee ook de nood aan een eerstehulpslijn steeg, spreekt voor zich. Het Transgender Infopunt, dat vrijdag 15 maart officieel werd opgestart door Pascal Smet, Vlaams minister van Gelijke Kansen, komt dan ook bijzonder gelegen.

Stijgende cijfers

Steeds meer transgenders komen langs met hulpvragen. Betekent dit dan er meer mensen een kloof tussen hun geslacht en hoe ze zichzelf zien? Prof. dr. T’Sjoen  van UZ Gent vermoedt eerder dan steeds meer mensen nu een naam kunnen kleven op hun vraag, en daarom bij hen aankloppen. “De toegenomen aandacht voor het transgender thema in de media en het beleid leidt meer mensen tot bij de gespecialiseerde hulp”, zegt hij. Wat waarschijnlijk een vicieuze cirkel kan opleveren: meer patiënten zorgen voor meer aandacht, meer aandacht voor meer herkenning, en die dan weer voor meer hulpvragen.

Het gaat hierbij overigens niet alleen om volwassen transgenders. Er komen ook steeds meer ouders met hun kinderen langs. “Tien jaar geleden hadden we slechts een handvol dossiers”, vertelt T’Sjoen, “en nu ontvangen we haast 40 nieuwe gezinnen per jaar.”

Meer nood aan opvang

Dr. Motmans van het het nieuwe Transgender Infopunt legt uit dat hier de reden ligt voor het nieuwe centrum. “Dat steeds meer mensen hun weg vinden naar de specialisten is een goede zaak, maar tegelijk zorgt het ook voor langere wachtlijsten”, zegt hij. “En dan zijn er nog heel wat transgenders die nooit medische hulp zoeken, maar wel met vragen zitten over discriminatie of op zoek zijn naar een praatgroep. Tel daar alle partners, ouders, familie, vrienden, scholen, werkgevers, collega’s enzovoort bij, en je weet dat de groep met vragen zeer groot is. Zelfs voordat we van start gingen met het Infopunt, stond de telefoon hier al roodgloeiend.”

Transgender Infopunt

Het Transgender Infopunt kwam er met de steun van de Vlaamse Overheid, in het kader van het gelijkekansenbeleid van minister Smet. Deze dienst wordt om praktische redenen ondergebracht in het UZ Gent, maar zal neutraal functioneren.

“Je kan bij ons terecht met alle vragen naar zorg, informatie of ondersteuning over de diverse aspecten van transgenderisme, zoals werkgerelateerde thema’s, discriminatie en meer”, zegt Motmans. “Het is de bedoeling dat we een laagdrempelig aanspreekpunt bieden voor transgender personen, hun familie en andere naaste contacten en hulpverleners.”

Dr. Joz Motmans is aangesteld als coördinator van het Infopunt en neemt in die functie de dagelijkse werking op zich. De dienstverlening van het Transgender Infopunt staat is gratis, ongebonden, vrijwillig, open en toegankelijk voor iedereen, en anoniem (indien gewenst). De website  biedt een overzicht van alle relevante vragen over identiteit, leven als transgender, transgenderzorg of procedures voor o.a. geslachtswijziging en klachtenmelding.

“Terstond kwamen de vogels die in de bomen zaten, naar hem toe en allen bleven zonder te bewegen voor hem zitten tot hij zijn preek beëindigd had.”

Ook zo benieuwd hoe de nieuwe paus het gaat doen?  Of kan het U geen reet schelen? In beide gevallen is het nuttig om zijn geloofsbrieven even door te nemen. De verkiezing van Jorge Mario Bergoglio tot paus Franciscus de eerste maakt hem tot een van de wereldleiders die flink wat invloed uitoefent.

 “Met zo iemand wordt het kwaad kersen eten”

Onze koepelorganisatie çavaria reageerde teleurgesteld maar leeft op hoop. De homofobe uitspraken van Bergoglio liegen er niet om.  Hij verzette zich in Argentinië zo hard tegen het homohuwelijk dat presidente Cristina Fernández de Kirchner opmerkte dat zijn uitspraken haar deden terugdenken aan “de tijden van de Inquisitie”. Hij had het voorstel onder andere “een zet van de vader des leugens” genoemd “om de kinderen van God in de war te brengen en te misleiden”.  Adoptie door holebi’s noemt hij dan weer “discriminatie tegen kinderen” en de homobeweging zelf “demonisch van origine”.  “Met zo iemand wordt het kwaad kersen eten”, vreest woordvoerster Fran (!) Bambust. “Je hoopt natuurlijk altijd dat je toch vooruitgang zal boeken, dat de man de holebi- en transgenderbewegingen zal uitnodigen voor een gesprek om het over de rol van religie bij holebi- en transnegativiteit te hebben. Maar op basis van zijn voorgeschiedenis denken we dat we onze kansen niet te hoog mogen inschatten.”

Hoop doet leven

Yves Aerts van çavaria ziet toch nog een lichtpunt. “De nieuwe paus zou wel empathisch zijn en oog hebben voor minderheden heb ik me laten vertellen. Daarom zou hij ook deze naam gekozen hebben. Misschien overstijgt hij zijn vooroordelen? Hij heeft al getoond op te willen komen voor kinderen met aids, en zou condoomgebruik ook soms wel zien zitten. Dat zijn openingen die misschien verder kunnen worden opengewrikt? Bovendien had het erger gekund. Er stonden nog homofobere kandidaten op de lijst die nog minder openingen boden. Bergoglio heeft wel degelijk instemming betuigd met de kerkelijke leer over homoseksualiteit, met inbegrip van de leer dat homoseksuele mannen en vrouwen moeten worden aanvaard met respect, mededogen en gevoeligheid en dat elke vorm van discriminatie jegens hen moet worden vermeden.”

Elke vorm van discriminatie moet vermeden worden zegt hij, behalve dan natuurlijk het recht om te trouwen en kinderen op te voeden. Een kniesoor die daarover valt. Bovendien is Bergoglio een Jezuïet. De Jezuïtenorde is de super-elite in de katholieke kerk. Ze zijn ook de kampioenen van de dubbelzinnigheid. In 2001 bezocht Bergoglio een ziekenhuis, waar hij de voeten van twaalf aidspatiënten waste en kuste. Sommige mensen noemen zoiets mededogen, ik noem dat cynisme. Het woord ‘jezuitenstreken‘ is niet zomaar uitgevonden.

Zowel Danneels als Léonard zijn in de wolken over zijn verkiezing.  Voor Léonard is het zeker en vast een bevestiging dat hij zijn homofobie niet moet temperen. De Morgen publiceert vijf homofobe citaten die er niet om liegen. Léonard heeft er voorlopig een pak meer.

Vrouwen

Ook over de rol van de vrouw heeft de nieuwe paus geen al te frisse ideën. Als reactie op de kandidatuur van Cristina Kirchner (foto) voor de Argentijnse presidentsverkiezingen zou Bergoglio verklaard hebben: “Vrouwen zijn ongeschikt voor een politieke functie. Zowel de natuurlijke orde als de feiten tonen ons dat het politieke leven per defintie mannelijk is. De Heilige Schrift leert ons dat vrouwen altijd de helpster van de man  – die nadenkt en handelt – zijn geweest, maar niets meer.”

Een politieke keuze

Een paus wordt officieel verkozen op aansturen van de Heilige Geest, dat is één van de drie aandeelhouders in wat de kerk de Heilige Drievuldigheid noemt. Kerkelijke leiders hebben echter ook nog een eigen brein waarmee ze keuzes maken. Die keuzes zijn politiek. Johannes Paulus II werd destijds gekozen omdat hij uit Polen kwam, het meest katholieke land van Oost Europa. Hij moest in het Oostblok de macht van de communisten bestrijden. Eén van zijn grootste fans, Lech Walesa (ooit vakbondsleider in de vakbond Solidarnosc) is de homofobie nog altijd niet afgeleerd. Een journalist vroeg Walesa  waar homoseksuele parlementsleden moeten plaatsnemen. Op de laatste rij, tegen de muur? Ze vertegenwoordigen immers slechts een minderheid. “Ja, bij de muur, en zelfs achter de muur. Het is de meerderheid die de democratie heeft uitgebouwd en de democratie behoort de meerderheid toe. Maar wat we krijgen is een minderheid die over de hoofden van de meerderheid loopt”. Als reactie gingen Anna Grodzka en Robert Biedron (foto), de eerste openlijk homoseksuele- en transgenderparlementsleden, op de eerste rij in het parlement zitten. Hij werd voor deze uitspraak ook aangeklaagd wegens ‘propaganda van haat tegen een seksuele minderheid’.

Vandaag kennen we een enorme revival van het socialisme in Latijns-Amerika. Politiek gezien is het dus interessant om nu een Argentij
n te kiezen, een erg katholiek land in Zuid-Amerika. Hij moet de opkomst van het socialisme stuiten in die regio. Hij noemt zich niet voor niets Franciscus, patroonheilige van de armen. Ze willen de armen in dat werelddeel een boegbeeld geven weg van linkse politieke leiders als Chavez, Morales en Castro. Van Bergoglio is geweten dat hij een rabiate tegenstander van de bevrijdingstheologie is. Maar Argentinië heeft ook Che Guevara voortgebracht, dus laten we hopen dat de Argentijnen nog altijd de rode rook verkiezen boven de witte.

Nog meer politiek

Bergoglio stelde zich zeer welwillend op tegenover Videla (hier op de foto naast een lachende Bergoglio) de generaal die tussen 1976 tot 1983 een bloedige dictatuur leidde. In die periode behandelden de VS de Latijns-Amerikaanse landen als hun achtertuin. De dictaturen (waarvan de bekendste allicht die van Pinochet in Chili is) hielden de Amerikaanse overheersing met terreur overeind.  Doordat de kerk de dictatuur weinig weerstand bood en zich niet openlijk uitsprak tegen de ontvoering van baby’s en de moord op duizenden ‘subversieve elementen‘, verloor ze in het Latijns-Amerikaanse land veel volgelingen.  De Abuelas van de Plaza de Mayo – moeders en grootmoeders die zich verenigd hebben nadat ze een kind of familielid verloren – hebben al een onderzoek naar de nieuwe paus gevraagd. Bergoglio zou betrokken geweest zijn bij de ontvoering van twee linkse jezuïeten. Die werden later wel vrijgelaten, maar werden in onmenselijke omstandigheden vastgehouden. Deze kwalijk episode uit het leven van paus Franciscus komt het Vaticaan niet echt gelegen. “Er is nooit een geloofwaardige beschuldiging tegen de huidige paus geweest”‘, zei Federico Lombardi (rechts op de foto) woordvoerder van het Vaticaan. Hij verklaart dat deze aantijgingen komen uit  “een linkse, antiklerikale hoek komen ‘om de kerk aan te vallen”. Het zal wel.

Een eenduidige houding ten aanzien van de dictatuur was er destijds niet, zegt  zegt onderzoeker Claudia Touris van de Universiteit van Buenos Aires. Daarom leunden sommige bisschoppen ideologisch aan bij de militairen omdat die “een vermeende communistische infiltratie” tegengingen. Maar er waren ook bisschoppen die aan de kant van de vervolgden stonden, zegt Touris. En tientallen priesters, nonnen, seminaristen en leken zijn ontvoerd of vermoord, of ze moesten in ballingschap gaan.

Was Franciscus homo?

Ik ben opgegroeid met heiligenlevens. Als kind luisterde ik ’s morgens bij het ontbijt naar het ‘Liturgisch Bericht’ op de radio. Daar kreeg je elke dag te horen welke heilige die dag werd gevierd.  Wat ik toen niet hoorde was dat Sint Franciscus allicht homo was. Het tafereel waarbij Franciscus zijn kleren uittrekt en daarmee zijn keuze bevestigt dat hij in armoede wil leven is mij wel bijgebleven.

De homo-identiteit is uiteraard een constructie die men in de tijd van Franciscus (1181-1226) nog niet kende. Kevin Elphick, een Franciscaan en coördinator van een zelfmoordlijn in New York maakt zich sterk dat bij het bij het rechte eind heeft als hij beweert dat Franciscus Van Asisi de herenliefde toegedaan was. Hij maakt dat op uit de (eerste) biografie die over de heilige werd gepubliceerd in 1230 door Thomas van Celano, een volgeling en persoonlijke vriend. Twee jaar na het overlijden van Franciscus werd die biografie door Paus Gregorius IX officieel goedgekeurd bij zijn heiligverklaring. De informatie over de seksuele geaardheid van de heilige verdween op de achtergrond naarmate de kerk homofober werd. De jongeman met wie hij in zijn jeugd een relatie zou hebben gehad verdween uit de geschiedenisboekjes. In Franciscaanse geschriften wordt hij soms omschreven als ‘moeder‘ en hij zou het aangenaam hebben gevonden om als ‘Mevrouw armoede‘ te worden aangesproken. De Spaanse schilder José Benliure y Gil portretteerde hem schuilend in een grot samen met zijn geliefde. Franciscus – ‘Sissy’ – Van Asisi?

Toch wel leuk dat de homofoob Bergoglio zich paus Franciscus laat noemen. Zou hij op de hoogte zijn van  de homoseksuele obediëntie van onze genderdoorbrekende heilige? Zijn feestdag wordt elk jaar gevierd op 4 oktober.

What the fuck?

Voor vele Belgen zijn het gezag en de invloed van de katholieke kerk tot een historisch dieptepunt gedaald. We hebben ons grotendeels bevrijd van de onderdrukkende ideologie van het Vaticaan. Ook de greep van de kerk op het maatschappelijk gebeuren lijkt nagenoeg verdwenen. De tijd dat de pastoor de mensen dom hield en de fabrieksbaas de mensen arm lijkt voorbij.

Er is echter een nieuwe ideologie in de plaats gekomen die zelfs kenmerken van de oude katholieke leer vertoont: het neoliberalisme. Het bezoek aan de biechtstoel is vervangen door het functioneringsgesprek. Wie niet meekan in de maatschappij krijgt meer en meer te horen dat het zijn of haar eigen schuld is. Het schuldgevoel van vroeger is niet weg, maar wordt ons nu aangepraat door experten, psychologen en andere nieuwe priesters. Alles gebeurt tot eer en glorie van het handvol superrijken wiens bezit niet in vraag wordt gesteld als ware het een natuurlijk gegeven. De vrije markteconomie is geen middel meer, maar een doel op zich waarvoor elementaire zaken als gezondheid en rust moeten wijken. Armoede en racisme zijn acuter dan ooit. Er zijn nog nooit zoveel antidepressiva geslikt, want bidden helpt niet meer. “De neoliberale samenleving maakt ons ziek” zegt psycholoog Paul Verhaeghe: “In het neoliberalisme zijn er zo weinig houvasten dat een stoornis als borderline aan een sterke opmars bezig is. Het grootste probleem is echter de  toenemende eenzaamheid.”

Nieuwe ketters

Gelukkig zijn er de nieuwe ketters: vakbondsmilitanten die stakingen aanvuren, Occupy-groepen die wantoestanden aanklagen en activisten van allerlei kleur die opkomen tegen sociale uitsluiting, racisme, seksisme en homo/transfobie. Daar zitten ook heel wat gelovigen tussen. Onderscheid maken op basis van geloof is immers nefast en leidt evengoed tot uitsluiting. In het bestuursakkoord van de linkse districtscoalitie van Borgerhout staat dan ook terecht: “Het district wil iedereen op een gelijkwaardige manier betrekken. Het district besteedt expliciet aandacht aan achterstelling en uitsluiting. Alle inwoners van Borgerhout hebben recht op gelijke kansen ongeacht geslacht, afkomst, leeftijd, handicap, seksuele voorkeur, socio-economische situatie… Het district wil gelijke kansen voor iedereen waarborgen en een beleid voeren dat rekening houdt met specifieke noden van mannen en vrouwen, senioren en jongeren, holebi’s, transgenders, personen met een handicap, inwoners van diverse afkomst, religie en cultuur …”

De uitspraak van Bart De Wever over homo’s met regenboogtruitjes aan de Antwerpse loketten heeft kwaad bloed gezet. Nochtans lees je in vele verontwaardigde teksten ook dat BDW niet homofoob is. Ben je homofoob als je gezegd hebt dat homo’s met een regenboogtruitje niet thuishoren aan een Antwerps loket?

Michiel Vanackere van WJNH schrijft: “Nog even voor de duidelijkheid: ik denk helemaal niet dat u homofoob bent, wel een geweldige communicatiestrateeg.” Yves Desmet schreef in De Morgen: “De Wever is geen homohater. Het homohuwelijk is voor hem geen probleem, gelijkberechtiging al evenmin.” Waarover maken we ons dan eigenlijk druk? Bestaat homofobie eigenlijk nog wel? çavaria schafte dit jaar de homofobieprijs af. Een prijs die ooit werd toegekend aan Mgr. Léonard en aan Alexandra Colen van het Vlaams Belang. Of BDW homfoob is of niet, de kans dat hij die prijs krijgt is intussen verkeken (of vermeden?). De (positieve) homofolieprijs (voor wie zich verdienstelijk maakte voor onze zaak) werd door çavaria opgesplitst in de Çavaria Media Award, de Çavaria Campaign Award en de Çavaria Lifetime Achievement Award. Allemaal aanmoedigende schouderklopjes en wie ben ik om daar tegen te zijn. Initiatieven zoals op de Basisschool Sint-Martinus uit Sint-Jans-Molenbeek kunnen niet voldoende geprezen worden.  Het onverbiddelijk aan de schandpaal nagelen van kwaadaardige homofoben is echter niet meer wenselijk volgens çavaria. Misschien denkt U dat homofobie niet meer voorkomt in de politiek? En dan toch zeker niet bij een burgemeester? Dat het alleen nog voorkomt in de armoedewijken van Borgerhout en Molenbeek? 

Wat is homofobie nu ook alweer?

Homofobie is – wat politici betreft – vooral wat holebi’s gelijke rechten ontzegt. In Nederland noemt men de antidiscriminatiewet trouwens ‘Wet gelijke behandeling’. De enige politieke partij die het etiket homofoob verdient in dit land is het Vlaams Belang. Ik vertel u niks nieuws als ik zeg dat er bij de NVA de politieke koorts is opgedoken om zowel de kiezers als de mandatarissen van het VB te behagen en in de NVA op te nemen. Ze moeten daarbij geen inburgeringscursus volgen. 

Too little, too late?

Terug naar BDW. Ik vond het toch wel belangrijk om te zien hoe het daar nu mee zit, wat homofobe neigingen betreft. Zijn regenboogquote kwam er de dag na de bekendmaking van het actieplan tegen homofoob geweld door de federale regering.  Maar dat zal wel weer toeval zijn. Volgens wat ik lees is er geen vuiltje aan de lucht. BDW is holebiproof. Maar zijn we daar wel zo zeker van?

Toen de grote gevechten werden geleverd voor de antidiscriminatiewet en de openstelling van het huwelijk was BDW nog helemaal niet zo belangrijk en bovendien zat hij niet op de juiste plek. Om het allemaal mee te maken had hij in het federale parlement moeten zitten. We kunnen dus niet weten hoe hij gereageerd zou hebben op wetten die begin deze eeuw gestemd zijn. in 2004 werd BDW verkozen tot Vlaams parlementslid. De openstelling van het huwelijk werd een jaar eerder in het federale parlement gestemd.

 

Belangrijke stemming in 2003: Bourgeois afwezig

Bij de stemming over de openstelling van het huwelijk zat de NVA helemaal nog niet in het federale parlement. Tijdens die stemming op 30 januari 2003, stemden de drie leden van de VU (Volksunie, de partij waaruit zowel VB als NVA ontstaan zijn) verdeeld: Fons Borginon (die later naar het progressieve Spirit zou gaan) stemde voor, Frieda Brepoels (NVA) onthield zich. Danny Pieters (NVA) en Karel Van Horebeeke (NVA) stemden voor. Toenmalig voorzitter van de NVA Geert Bourgeois… was afwezig. Was het historisch belang van deze stemming hem ontgaan? Of juist niet? Van een  verpletterende steun vanuit Vlaamsnationale hoek kan je niet spreken.Het Vlaams Belang stemde unaniem tegen en beloofde zelfs de beslissing te zullen terugdraaien als ze daar ooit de kans toe krijgen. In de senaat (28 november 2002) stemde Chris Vandenbroecke (NVA) voor.

2006: ‘Homo’s in Vlaanderen’

Onder deze titel verscheen in De Morgen van 6 november 2006 een opiniestuk van BDW. De ‘homobeweging’ lijkt meer op de Vlaamse beweging dan je op het eerste gezicht zou denken volgens BDW. Het aantonen van die stelling kwakkelt nogal maar daar is het BDW niet echt om te doen. We vernemen dat hij intussen zijn achterstand heeft ingehaald: “Voor Vlamingen van mijn generatie is het meestal een evidentie dat homoseksualiteit tot de condition humaine behoort. Persoonlijk ken ik enkele tientallen homo’s en lesbiennes als familieleden, vrienden, kennissen of partijgenoten. Via sommigen van hen leerde ik de homobeweging kennen.” Die ‘condition humaine‘ klinkt goed, maar het zegt niet veel meer dan wat het VB ook zegt: “Ook onder onze kiezers zullen er wel homofielen zijn. De homofiel is een mens.” zei Gerolf Annemans al in 1992 in De Standaard. De vraag is wat je die mensen toekent: gelijke rechten of niet?  De openlijke steun van BDW aan de openstelling van het huwelijk zou er pas in 2010 komen. De jaarlijkse pride kan niet op zijn sympathie rekenen: “Sommigen vinden het bijvoorbeeld nog altijd een goed idee om hier ‘gay parades’ te organiseren. Anderen beseffen, zoals Vlaamsgezinden weten dat de media er steevast de meest extreme en/of troosteloze figuren zullen uitpikken als ze op straat komen, dat zulke optochten precies aanleiding geven om stereotypen over homo’s dik in de verf te zetten.”  Een standpunt dat elk voorjaar wel in een of andere vorm opduikt, maar BDW is de enige politieke leider die het verdedigt, samen met het Vlaams Belang.

Leve Mikpunt!

Het VB haalde bij de Vlaamse en Europese verkiezingen van 2004 maar liefst 24% van de stemmen en werd daarmee de grootste partij van Vlaanderen. BDW is geïnteresseerd in het electoraat van het VB en zal het bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 ook voor een groot deel binnenhalen. Hij moet de holebi’s in de NVA te vriend houden en weet dat hij die partijleden tegen de haren strijkt als hij te openlijk met homofobe politici optrekt.

De homofobe standpunten van het VB staan intussen online en kunnen door iedereen geraadpleegd worden op de site van Mikpunt. Net nu Het VB probeert hun homofobie zoveel mogelijk weg te moffelen. Dat is niet eenvoudig als je met een muisklik al die standpunten kunt lezen. Mikpunt zal in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 via stickers en flyers de site ruim bekend maken. Wie het VB een beetje kent – zoals de meeste holebi’s en transgenders in de NVA – weet dat de uitspraken authentiek zijn.  Mikpunt komt BDW allesbehalve goed uit. Voor hem is elke VB-kiezer belangrijk, of die homofoob is of niet is niet echt zijn zorg. Zonder Mikpunt zouden de homofobe standpunten langzaam maar zeker onder het stof beland zijn.

Vlaams Belangers belangrijker dan holebi’s

BDW doet in het opiniestuk ‘Homo’s in Vlaanderen’ (dat je nog steeds op de website van de NVA kunt vinden)  zijn best om de homofobie van het VB te minimaliseren. Eigenlijk probeert hij, net zoals het VB zelf, de homofobie van die partij te verstoppen. Hij doet dat met sappige anekdotes en halve waarheden. Daarnaast doet hij wat het VB ook zo graag doet: de onderdrukking van homoseksualiteit voor honderd procent projecteren op moslims.

Sperma

BDW is formeel: het VB heeft alle homofobie van zich afgeworpen. Ten bewijze daarvan verwijst hij naar een merkwaardige ceremonie: “Een jaar na zijn dood legde het toenmalige Vlaams Blok, met onder andere Gerolf Annemans, een krans neer aan de Vlaams-Nederlandse grens bij Baarle-Hertog. Wie vóór Fortuyn voorspeld had dat het VB ooit een krans zou neerleggen ter ere van een nicht die er prat op ging aan het sperma te kunnen proeven wat zijn bedpartner tevoren gegeten had, was allicht volslagen gek verklaard.” Pim Fortuyn (foto) wordt geprezen omdat de strijd tegen homofobie versmalde tot strijd tegen “de islamwereld en de migranten daaruit.” Dat is ook de boodschap van BDW aan zijn partijgenoten en hij legt meteen een verband met het feminisme: “De emancipatie van de vrouw – toch ook niet echt een favoriet thema van radicaal rechts – maakte de weg vrij om vrouwenrechten te incorporeren in het verhaal over de noodzakelijke verdediging van onze samenleving tegen de godsdienst met de onderdrukkende hoofddoek. De rechten van de homosekuele medemens zullen hetzelfde lot ondergaan.”  

“Homokoppel verwent zoontje van 16”

“VB’ers pakken intussen al ongegeneerd uit met de onthulling dat er onder de mandatarissen van de partij homo’s zitten.” beweert BDW. Dat gebeurt alvast niet zonder gêne. BDW verwijst naar de tekst op de website van het VB in de rubriek ‘Veelgestelde vragen’: “Tot slot wijzen we er graag op dat het Vlaams Belang heel wat andersgeaarde leden telt, en trouwens ook enkele homoseksuele en lesbische mandatarissen. Zij voelen zich best thuis binnen onze partij maar lopen er niet mee te koop.” Dat laatste kunnen ze beter letterllijk nemen en ze doen dat ook: VB-mandatarissen blijven massaal in de kast.  Behalve het Lierse gemeenteraadslid Jan Van Gorp heeft geen enkele VB’er de stap gezet om er openlijk voor uit te komen dat hij homo is. De man bakt het in een interview met De Magneet (sept 2004)  wel heel bruin als hij uitlegt waarom hij tegen adoptie door homokoppels is: “Het stuit mij tegen de borst dat sommige homokoppel een zoontje van 16 zouden willen adopteren ‘om dat eens flink te verwennen”. We mogen dus blij zijn VB’ers met onze obediëntie in de kast blijven. Wat zouden ze ons trouwens moeten vertellen? “Stem voor het VB, want wij zijn ertegen dat jullie trouwen, kinderen opvoeden en voorlichting krijgen over homoseksualiteit en gender op school”? 

2010: BDW eindelijk voor openstelling huwelijk 

Het zou nog jaren duren alvorens de NVA-top bij monde van BDW zijn formele steun aan het homohuwelijk zou geven. Dat gebeurde in een interview met Humo van 13 april 2010, ruim 7 jaar na de goedkeuring in het parlement. BDW heeft dus al die tijd de boot afgehouden. Zijn plotse ijver in 2010 is allicht te verklaren door de nakende verkiezingen van 13 juni 2010 waar BDW verkozen werd als senator. De NVA had – mede door de aanwezigheid van enkele homo’s in de partij en het succes van LHBT-kandidaten bij andere partijen – de mogelijkheden van electoraal gewin ontdekt bij mensen van onze obediëntie: “Ik vond het homohuwelijk eerst geen goed idee. Ik gun homo’s en lesbiennes uiteraard alle rechten van hetero’s, maar moet je dat ook een huwelijk noemen? Ik vond van niet. Maar gesprekken binnen en buiten de partij hebben me op andere gedachten gebracht. Als homo’s die term huwelijk symbolisch belangrijk vinden, moet dat kunnen.” aldus Bart de Wever. Hij stond dus voordien eigenlijk op het standpunt zoals we dat zo goed kennen bij de tegenstanders van het homohuwelijk in Frankrijk en bij het Vlaams Belang. Niet vergeten dat BDW zeer goede banden heeft met de extreem-rechtse stroming in de Vlaamse Beweging. Bij het uiteenvallen van de Volksunie vonden de meer progressieve elementen elkaar in de partij Spirit, waarin Bert Anciaux zijn bijdrage tot de emancipatie van holebi’s en transgenders leverde. BDW was daar nooit bij betrokken. In de discussie over het openstellen van het huwelijk voor holebi’s duikt ook steeds de vraag op of het opvoeden van kinderen daarbij hoort. Het Vlaams Belang is virulent tégen. Wat zou BDW daarover denken?

Intussen heeft BDW – zonder enig zichtbaar protest van de holebi’s en transgenders in zijn partij – de VB-achterban binnengehaald. In die context is zijn uitval naar dragers van regenboogtruitjes aan het loket geen slip of the tongue. ‘Waar het hart van vol is, loopt de mond van over’, zegt een oud Vlaams spreekwoord. Of in het latijn: Ex abundantia cordis os loquitor.  BDW heeft duidelijk zijn extreem-rechtse achtergrond niet van zich afgeworpen. Die komt hem ook veel beter van pas dan het doen van homovriendelijke uitspraken. BDW kent zijn kiezers en weet hoe hij ze tevreden kan houden.

Welke prijs geven we aan BDW? 

Is BDW homofoob genoeg zodat het de moeite wordt om de homofobieprijs terug in ere te herstellen en deze volgend jaar aan hem uit te reiken? De spaarzaamheid waarmee hij de LHBT-gemeenschap totnutoe gesteund heeft speelt alvast niet in zijn voordeel en zijn lezing van de kledingvooschriftten aan het loket maakt hem een valabele kandidaat. Sommige politici zijn in het verleden al voor minder genomineerd. Ik denk dan spontaan aan Jo Vandeurzen van de CD&V die als minister van Welzijn de transgenders als doelgroep verwaasloosde.  Maar de homofobieprijs is dus afgeschaft. Een Çavaria Campaign Award dan maar? Daarvoor komt hij zeker nog niet in aanmerking. De burgemeester van Antwerpen zal eerst zijn belofte in het bestuursakkoord om aandacht te besteden aan de strijd tegen homofoob geweld in Antwerpen moeten waarmaken. De federale regering heeft het hem gemakkelijk gemaakt. Het plan Milquet kan zo in het Antwerpse beleid verwerkt worden. En wat lezen we onder punt 4: “Er moet een verandering teweeggebracht worden in de manier waarop mensen naar gendernormen kijken, door het verhogen van de zichtbaarheid van seksuele diversiteit en genderdiversiteit, en in het bijzonder via en met de betrokkenheid van de instellingen en organisaties die een pedagogische, wetenschappelijke of sociale functie hebben.” Liet iemand daar het woord ‘loket‘ vallen?

Roze lintjes, rode lintjes? 

Er is nog een ander interessant punt om in het oog te houden. Na de verontwaardigde reacties op zijn lokettenstandpunt liet BDW opmerken dat de vorige coalitie onder Patrick Janssens ook zijn mening terzake toegedaan was. Dat klopt, wat betreft de hoofddoek. BDW speelt de gebeten hond in Gazet Van Antwerpen en draaft daarbij door: “Ik heb de dienstnota over neutraliteit voor loketbeambten van maart 2007 van Patrick Janssens er nog eens bijgehaald. Daarin staat dat zelfs rode lintjes of HIV-speldjes verboden zijn. Dat is strenger dan wat ik nu zeg. Ik zeg uitdrukkelijk dat ik kleine subtiele uitingen door de vingers wil zien. Men vergeet het neutraliteitsbeleid van zes jaar. Alle partijen, behalve Groen, hebben dat altijd verdedigd.” Wat BDW niet vermeldt is dat het schepencollege voor het rode aidslintje elk jaar op 1 december (Wereld Aids Dag) een uitzondering maakte. Getuige daarvan de warme oproep op de website van schepen Philip Heylen in 2012: “Vanaf vandaag, 28 november, kunnen inwoners van Antwerpen gratis het rode lintje afhalen in de districtshuizen, aan de infobalie van het stadhuis, in de stadswinkel, in de stadskantoren en op het centraal bestuur van OCMW Antwerpen (Lange Gasthuisstraat 39). Zo kan iedereen die dat wil zich op 1 december solidair tonen met mensen die leven met aids of hiv (human immunodeficiency virus). Daarnaast geven OCMW en stad Antwerpen zelf het goede voorbeeld door hun medewerkers aan te moedigen om op Wereldaidsdag een rood lintje op te spelden.” Zal deze ‘kleine subtiele uiting’  dit jaar ook mogen? Zal Phillip Heylen, die nog steeds schepen is, daarop aandringen? Bij het schrijven van dit artikel werd de situatie nog interessanter: het Antwerpse OCMW weigert voor sommige asielzoekers met hiv de nodige medicatie te betalen. Tot zover de solidariteit met seropositieven?  

Regenboogpin in de gemeenteraad 

Het AFF noteerde een interessante reactie van het Vlaams Belang op de – evidente – keuze van Martijn Van Esbroeck om tijdens de gemeenteraadszitting een regenboogspeldje te dragen. Hij is tenslotte de enige (openlijke) homo in de gemeenteraad en dat mag geweten zijn. Na de installatievergadering van de Antwerpse gemeenteraad op 2 januari postte VB-gemeenteraadslid Wim Van Osselaer op Facebook: “Gisteren de eed afgelegd in de Antwerpse gemeenteraad. De 23 N-VA-verkozenen tooiden zich met de stralende =A=-pin, ooit nog het symbool van de ploeg van Janssens. Eén N-VA-verkozene had echter nog een andere pin opgespeld. Vanaf mijn zitplaats (een viertal meters verder) leek het me een oranje-blanje-beu-vlaggetje te zijn. Misschien was de man wel groot-Nederlander? Verkeerd gedacht… Het sympathieke N-VA-raadslid legde me uit: ‘Het is de regenboogvlag. Ik denk dat ik het eerste Antwerpse gemeenteraadslid ben dat zich zo uit als homo.’ Ieder zijn prioriteiten. :-/”  Het behoort uiteraard niet tot de prioriteiten van het Vlaams Belang om als homopoliticus uit de kast te komen. Dat had u al begrepen.

BDW kan dus nog alle kanten uit. De NVA-holebi’s en transgenders weten wat hen te doen staat. Als LHBT-beweging willen we een beleid zien. De plannen van de federale regering moeten ook in Antwerpen worden uitgevoerd en het Roze Huis moet voldoende middelen krijgen om haar werk te doen in Antwerpen. Een Çavaria Campaign Award moet je verdienen en de prijzen worden pas aan de eindmeet uitgereikt.

Lees ook:

Bart De Wever onwetend of gewoon kwaadwillig? Over een andere opiniestuk waarin BDW het opneemt… voor Mgr. Léonard.

Je kan Mikpunt volgen via Facebook of  financieel steunen.

 

Het Antwerpse OCMW weigert sommige asielzoekers met hiv de nodige medicatie te betalen. Onder de vorige burgemeester Patrick Janssens was dat reeds het geval. Ook zwangere vrouwen zonder papieren wordt medische hulp geweigerd.

Op de vorige Antwerpse OCMW-raad kaartten leden Dirk Avonts (Groen) en Dirk Van Duppen (PvdA), zelf artsen, de kwestie aan. “De terugbetaling van aidsremmers was al onder het vorige bestuur een probleem”, zegt Avonts. “De nieuwe OCMW-raad heeft nu bevestigd dat elk geval van hiv-patiënten individueel beoordeeld wordt en dat er geen algemene regeling komt. Dat slaat volgens ons nergens op. Elke hiv-patiënt heeft aidsremmers nodig.” Na enkele dagen zonder aidsremmers vermenigvuldigt het virus zich weer. Bovendien werkt een te lage dosis aidsremmers de vorming van resistente hiv-virussen in de hand.

Met de moderne medicatie is het perfect mogelijk een normaal leven te leiden met hiv. Zonder die medicatie veroorzaakt het virus de ziekte aids waar je uiteindelijk aan sterft. Dat kennen we al lang niet meer in Antwerpen. De houding van het Antwerpse OCMW heeft tot gevolg dat we in het straatbeeld opnieuw mensen met de symptomen van aids zullen zien.  Een nieuw soort pestlijders. 

Aidsremmers groeien niet aan de bomen

OCMW-voorzitter Liesbeth Homans (NVA) “We beoordelen elk geval apart. Ik zie ook niet in waarom we automatisch voor elke hiv-patiënt die illegaal in ons land verblijft, de dure aidsremmers zouden moeten betalen. Zeker als de hiv-patiënt in het land van herkomst ook aan aidsremmers kan geraken. Dat is voor ons een belangrijk criterium om de dringende medische hulp te weigeren.” Hiv-patiënten die in hun land van herkomst aan aidsremmers geraken? Groeien die daar dan aan de bomen? Het is duidelijk dat hiv in ons land naast mannen die seks hebben met mannen vooral mensen uit Afrika treft. Daaronder zitten ongetwijfeld ook homomannen. Die landen hebben een schrijnend gebrek is aan medicatie en dus ook aan aidsremmers. Bovendien is het niet aan een OCMW-raad om doktertje te spelen. Gents OCMW-voorzitter Rudy Coddens bevestigt dat in De Morgen: “Bovendien oordeelt een arts of het om dringende medische hulp gaat of niet. Het OCMW mag zich daar niet in mengen.” In Gent krijgen elke maand enkele tientallen illegalen hun aidsremmers betaald door het OCMW.

Basisrecht

De organisatie Dokters van de Wereld zetten in een reactie de puntjes op de i: “De Procedure Dringende Medische Hulp is een basisrecht. En daarbij moeten twee basisvragen gesteld worden: Is de persoon onwettig in België? en: Heeft hij wel degelijk onvoldoende middelen om de zorg uit eigen zak te betalen?. Is het antwoord ja op beide vragen, dan is er in essentie recht op zorg. Vragen over beschikbaarheid van zorg in land van herkomst – en de persoon in dat geval zelfs op het vliegtuig willen zetten – zijn niet enkel moreel maar ook juridisch van bedenkelijke kwaliteit. Een dokter moet kunnen verzorgen zonder te moeten denken aan het statuut van zijn of haar patiënt.”

Pillen + terugkeercontract?

Het voorstel van Homans om de toekenning van dringende medische hulp te koppelen aan een vrijwillig terugkeertraject past volledig in het beeld dat de NVA wil ophangen van mensen van vreemde origine: “Zo verzekeren we de dringendste medische hulpverlening en voorkomen we een eventuele bedreiging voor de volksgezondheid” zegt Homans. Zelfs een harde tante als staatssecretaris Maggie De Block van de VLD is niet te vinden voor dit soort exorcisme: “Wat doe je als een doodzieke patiënt weigert om zo’n terugkeertraject te tekenen? Laat je hem creperen op straat? Dat wil de staatssecretaris niet op haar geweten hebben.” De harteloosheid van Homans blijkt ook uit de manier waarop ze over asielzoekers spreekt: als ‘bedreiging’, niet als slachtoffers. Je moet ze niet helpen maar er zo snel mogelijk vanaf geraken. Het doet me denken aan die ouwe poster “We are nog dangerous, we are in danger” Homans herschrijft het recht van elk individu op hulp naar een soort van nieuwe liefdadigheid waarbij degene die geeft eerst een oordeel velt over de persoon die iets krijgt.

Eigen Volk eerst?

Is het de NVA nog maar eens te doen om het creëren van een sfeertje waarin alles wat ‘vreemd‘ en ‘abnormaal‘ (homo’s met regenboogshirts, moslima’s met hoofddoek…) is tot vijand uit te roepen? Je zou het bijna gaan denken als je verneemt dat het hier helemaal niet om een centenkwestie gaat.

Het betalen van de aidsremmers kost Antwerpen geen euro.  In De Morgen en op deredactie.be verscheen een opiniestuk van 14 artsen en gezondheidswerkers. Daarin wordt gezegd dat de kosten niet gedragen worden door het OCMW of de stad zelf. Kosten verbonden aan het verlenen van een ‘medische waarborg‘ zijn bepaald in een federale wet en worden aan het OCMW terugbetaald door de federale overheid. 

Kosten en baten

De auteurs van het opiniestuk zijn niet te spreken over de Antwerpse maatregel: “Ook al gaat het slechts om enkelingen, het stopzetten van een levensreddende medicatie zoals hiv-remmers is simpelweg onaanvaardbaar, zeker als het gaat om een beleid gericht tegen een al kwetsbare groep. Het argument van de kosten wordt alweer op een populistische manier aangehaald, maar houdt geen steek: iemand die een klein beetje verstand heeft van gezondheidsbeleid weet dat er zoiets bestaat als kostenefficiëntie en gezondheidseconomie. De gemaakte kosten voor behandeling resulteren namelijk in enorme baten: beperking van verdere transmissie en nieuwe besmettingen (behandeling maakt dat de patiënten minder besmettelijk zijn voor hun partners en ongeboren kind) het verhinderen van het ontstaan van resistentie en het aantal jaren gewonnen levenskwaliteit.”

Ook zwangere vrouwen in de kou

Zwangere vrouwen zonder papieren – met of zonder hiv – zijn er momenteel niet veel beter af in Antwerpen. Het OCMW weigert ook medische hulp aan hen. Samen met twintig artsen trekken gynaecologe Marleen Temmerman en dokter Dirk Van Duppen vandaag aan de alarmbel, want “armoede begint in de baarmoeder” zeggen ze in Gazet Van Antwerpen. Iedereen is uitgenodigd op de openbare zitting van de OCMW-raad waar dit nieuwe voorstel besproken wordt: volgende donderdag 28 februari om 20u in Congrescentrum Elzenveld in Antwerpen.

 

 

Update Dirk Van Duppen, huisarts en OCMW-raadslid voor de PVDA in Antwerpen via Facebook op 5 december 2013: “Homans heeft volledig toegegeven onder druk en is naar het ITG gestapt om de aangehaalde dossiers in orde te brengen. Maar dat was onder druk. Ze heeft de neiging om ook op dat gebied terug strenger te zijn. Tot nu toe werden alle HIV patiënten hun aidsremmers terugbetaald.”

 

 

In vele landen in het Zuiden zijn holebirechten nog lang geen realiteit. Nieuwkomers die hun land ontvlucht zijn omwille van hun geaardheid of hun engagement komen hierover getuigen in Antwerpen.

Videofragmenten schetsen een beeld van een harde realiteit. Mensenrechtenexpert Jan Beddeleem (foto) van de vzw WOGA geeft deskundige toelichting over holebirechten in het Zuiden. Een boeiende avond met verrassend sterke beelden en verhalen. Gastheer is Paul Schrijvers.

Dit Zuidcafé wordt georganiseerd i.s.m. de WorldOutGames 2013 Antwerpen 

(vzw WOGA). Het Zuidcafé is een organisatie van de Antwerpse Oxfam-Wereldwinkels, 11.11.11 en Vormingplus i.s.m. Mo-Magazine en De Roma en met de steun van de Provincie Antwerpen.

Zuidcafé, dinsdag 26 februari, 20u30, De Roma, Turnhoutsebaan 286, Borgerhout.

Een kwart van de moslimjongeren vindt geweld tegen homo’s gerechtvaardigd. Een op de drie Vlaamse jongeren staat uitgesproken negatief tegenover moslims. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek bij Antwerpse en Gentse scholieren. çavaria, Casa Rosa en het Roze Huis reageren.

Çavaria reikt de hand aan moslimgemeenschap om samen intolerantie onderuit te halen

Fran Bambust (çavaria), Leonie Nelissen (Het Roze Huis-çavaria Antwerpen), Deborah Lambilotte (Casa Rosa)

De bevindingen van de Jop-monitor Antwerpen-Gent liegen er niet om: vooral moslimjongeren – en in mindere mate christelijke jongeren – hebben het moeilijk met holebi’s. Terwijl het gros van de Antwerpse en Gentse jeugd homo’s en lesbiennes geen strobreed in de weg zouden leggen, struikelen vooral jongeren met een moslimachtergrond over een doorbreking van traditionele rollenpatronen. Eén op de vijf schrikt zelfs niet terug van een doodstraf voor holebi’s in sommige landen. Dit zijn confronterende en alarmerende cijfers, die we ernstig moeten nemen.

We hopen dat de overheden die het vorige actieplan mochten opstellen dit rapport erbij nemen wanneer ze overgaan naar het vervolgplan. Niet alleen omwille van de uitroeptekens die de monitor uitstuurt, maar vooral ook omdat ze enkele aanwijzingen van aanpak meegeeft. 

Geworteld in culturele patronen

De homonegatieve moslimjongeren steunen niet op de Koran zelf voor die houding, zegt de studie, maar vinden die vooral in een ruimer cultureel patroon, dat strenge eisen oplegt aan traditioneel gedrag en rigide seksuele voorschriften oplegt. Dit maakt het voor jongeren die ingebed zitten in een traditioneel, cultureel cocon moeilijk om andere relatievormen of ander seksuele gedrag te accepteren. In die groep worden starre genderrollen en -verwachtingen bestendigd, en wordt een felle afkeuring van homoseksualiteit bijgevolg – al dan niet stilzwijgend – gelegitimeerd. Vooral van jongens wordt vanuit traditionele hoek heel wat verwacht, zij voelen zich dan ook sneller bedreigd en geaffronteerd wanneer ze geconfronteerd worden met homo’s, vooral wanneer die hun affectie tonen of zich wat vrouwelijker gedragen.

Doorbreek de cocons

De onderzoekers zien hier dan ook de kern voor een aanpak tegen homofobie: verhoog de integratie. Hoe meer diversiteit er is in je netwerken, hoe opener je staat. Er is daarom nood aan meer contact tussen gemeenschappen. Versterk het sociale vertrouwen in woonbuurten, werk aan een sterkere verbondenheid. Zorg ervoor dat jongeren uit verschillende gemeenschappen samen zitten op school, samen sporten, samen spelen. Dat de taalbarrière intussen ook moet gesloopt worden, is een logische voorwaarde. 

Het onderzoek toont aan dat die contacten die starre cocon versoepelen, en dat jongeren zich vervolgens ook meer gaan openstellen voor relaties en houdingen die niet meteen stroken met hun tradities. 

De onderzoekers wijzen er ook binnen die gemeenschappen over aanvaarding moet gepraat worden. Çavaria zou het dan ook bijzonder waarderen als religieuze leiders zouden zich niet alleen moeten onthouden van een veroordeling van homoseksualiteit, maar ook actief zouden inzetten op het afwijzen van homofobie. 

Drie S’en: School, Sport en Spel

Dat onderwijs ook weer als remediërende factor wordt aangehaald, verbaast ons niks. Vanuit çavaria zetten we hier al meer dan 13 jaar op in, en er moet steeds meer op worden ingezet of het openen van leerlingen voor een bredere kijk op gender, genderrollen, genderexpressie en genderidentiteit. Religieuze gevoelens hoeven niet gepaard te gaan met verstarde houdingen. 

Maar naast het onderwijs moeten de overheden ook focussen op de vrijetijdsbesteding. Çavaria volgt de onderzoekers als die stellen dat het niet rendeert om geweld klagerig als ‘zinloos’ te bestempelen. We moeten zoeken naar oorzaken en intussen de typische fascinatie van jongens voor geweld kanaliseren. Zet in op meer mogelijkheden en toegang voor sport en spel, laat ze hun drang naar krachtmeting en competitie botvieren op een aanvaarde wijze. En probeer ook hier weer culturen te mixen. 

Samen naar een open samenleving

Integratie kun je niet opleggen, daar moet je met alle partijen aan werken. Çavaria weigert in deze studie een nieuw wij-zij-verhaal te lezen en moslimjongeren te demoniseren. Wij willen dan ook  niet met groeiende islamofobe gevoelens in de hoek staan wachten, maar reiken de hand. Laten we samen de cocons doorprikken. Çavaria wil niet alleen met de overheden praten over ingrepen in het onderwijs, maar ook met geloofsgemeenschappen rond de tafel zitten en acties ondernemen. Niet alleen omdat we er zelf baat bij hebben, maar omdat ook wij er opener door worden: we zijn allemaal gebaat met  open samenleving. In de lokale huizen, zoals Het Roze Huis-çavaria Antwerpen en het Gentse Casa Rosa, worden regelmatig initiatieven opgezet die niet alleen die dialoog maar ook de samenwerking nastreven. De resultaten van de jongerenmonitor tonen het belang hiervan duidelijk aan. We vragen dan ook dat de lokale overheden de huizen hierbij logistiek en financieel steunen zodat we dit werk niet alleen kunnen verder zetten maar ook nog kunnen uitbreiden. Laten we zo bruggen slaan tussen groepen die soms te ver uiteen liggen. Laten we samen sporten, laten we samen plezier maken, laten we samen strijden tegen onze fobieën.  

Lees ook: Holebi’s en transgenders komen op tegen racisme

Imam en bisschop veroordelen homofoob geweld